Słownik etymologiczny języka polskiego/hełm

<<< Dane tekstu >>>
Autor Aleksander Brückner
Tytuł Słownik etymologiczny języka polskiego
Data wydania 1927
Wydawnictwo Krakowska Spółka Wydawnicza
Miejsce wyd. Kraków
Źródło Skany na Commons
Indeks stron
Artykuł w Wikipedii Artykuł w Wikipedii
Strona w Wikisłowniku Strona w Wikisłowniku

hełm, przejęte z niem. Helm w ciągu 14. wieku; »pod hełmem«, podhełmowy, w 16. i 17. wieku, ‘podchmielony, podochocony’. Z *helms (goc. hilms) przejęli Słowianie w 2. wieku chełm, t. j. szełm, bo che odmienia się u nich w sze; z tego szełm poszło albo szlem, albo (z przejściem w ) nasze szłom (znane jeszcze około r. 1400), rus. szołom (szełom); stąd oszełomit’, ‘odurzyć’, ‘pozbawić zmysłów’, a to ruskie przejęliśmy jako oszołomić. Hełmem nazywano i ‘alembik kotła gorzałczanego’, więc i stąd mogłyby pójść owe »wymowy podchełmowe« u S. Twardowskiego, »sprawa pod hełmem u wielu była« (t. j. ‘pijana’) w Pamiętniku Poczobuta, a w Tryplice Gołubskiego z r. 1615: »wierzę, że na ten czas (luter, szkalujący katolików) pod hełmem będąc pisał«; Opaleński w satyrze na pijaków: »drudzy pod hełmem... figlują«; Korczyński w noweli z r. 1698 o podpitym Włochu: »wtedy jako ma być pod hełmem był odprowadzony«.