Słownik etymologiczny języka polskiego/kmieć

<<< Dane tekstu >>>
Autor Aleksander Brückner
Tytuł Słownik etymologiczny języka polskiego
Wydawca Krakowska Spółka Wydawnicza
Data wyd. 1927
Miejsce wyd. Kraków
Źródło Skany na Commons
Indeks stron
Artykuł w Wikipedii Artykuł w Wikipedii
Strona w Wikisłowniku Strona w Wikisłowniku

kmieć, kmiotek, kmiotówna, kmiotowic; kmiotaszek; kmiecy; służy u Słowian, oprócz Rusi Wielkiej i Łużyc, ‘znacznemu wiekiem i dostatkiem chłopu’, ‘sołtysowi’; w wieku 11.—13. oznacza ‘wysokiego urzędnika’: »kmetones regni«, »Adamie ty boży kmieciu, ty siedzisz u Boga w wiecu«, w dodatku do Bogurodzicy z 14. wieku; tyle co ‘baron’; z ‘starszyzny książęcej’ przeszła nazwa na ‘starszyznę wiejską’. Litwa zapożyczyła to słowo, ale jej kumetis, jak i pruski, spadł na ‘zagrodnika’. Poszło z łac comites (comes), pierwotnie ‘towarzysz’, dalej ‘orszak, świta, dwór’, nakoniec ‘naczelnik’; na Wschodzie słowiańskim niemal tak nieznane jak i żupan; głównie na Bałkanie i u Czechów, Polaków. W biblji, za przykładem czeskim, kmieć ‘starca’ tłumaczy. Nazwa Kmity nic nie ma z kmieciem spólnego; jest czeskie kmit, ‘łysk’, kmitati i kmitnouti, ‘błyszczeć’, więc od tego raczej.