Strona:M. Arcta słownik ilustrowany języka polskiego - Tom 3.djvu/197

Ta strona została przepisana.

Utlenienie, połączenie się jakiegokolwiek pierwiastka z tlenem, oksydacja: na tym procesie chemicznym polega palenie ś., oddychanie, gnicie, próchnienie, butwienie, patynowanie, oksydowanie powierzchni metalowych it.p.

Utłaczać, dok. Utłoczyć, tłocząc ściskać, wciskać, upychać, ugniatać; u. kogo, tłocząc dusić, ugniatać, uciskać go.

Utłuc, tłukąc odjąć, odtłuc, potłuc część czego, potłuc trochę czego, a. tyle, ile trzeba.

Utłumiać, dok. Utłumić; przyduszać, przyciskać, przytłumiać, nie dopuszczać, aby wybuchnęło; u. rozruchy = nie dopuszczać, aby wybuchnęły, uśmierzać.

Utłuścić, zaprawić tłustością, powalać tłuszczem, potłuścić; u. ś., powalać ś. tłustością, potłuścić ś.

Utoczyćp. nied. Utaczać.

Utok, wał krosienny, na który zwijają płótno.

Utoka, ucieczka.

Utonąć, zanurzyć ś., pogrążyć ś. zupełnie w płynie; stracić życie, zginąć przez pogrążenie ś. w płynie, utopić ś.; przen., oddać ś. czemu bezwględnie, zakopać ś., zagłębić ś., pogrążyć ś. w czym; u. w myślach, w marzeniach it.p.; co ma wisieć, nie utonie = złego kara nie minie.

Utopićp. nied. Utapiać.

Utopista, gr., marzyciel, dążący do czegoś niedoścignionego.

Utopja, gr., kraj wymarzony, w którym wszystko jest doskonałe; przen., urojenie, niepodobne do urzeczywistnienia, rzecz niedościgła, mrzonka.

Utorować, udeptać, wyjeździć tor, zrobić drogę, wytknąć ją, utrzeć; ułatwić bieg, którym mają pójść sprawy, interesy.

Utożsamiać, dok. Utożsamiać; robić tym samym, takim samym; brać jedno za drugie.

Utracać, dok. Utracić, ponosić szkodę, tracić, być pozbawionym czego.

Utracjusz, utratnik, marnotrawca, rozrzutnik.

Utrafiać, dok. Utrafić, starać ś. ugodzić w co, dopiąć czego; dobierać trafne środki dla dopięcia czego; trafiać, ugadzać w co.

Utraktować, uczęstować, ugościć, uraczyć; uderzyć; zwymyślać.

Utrakwista, łć., człowiek, przyjmujący Komunję św. pod dwiema postaciami: chleba i wina.

Utrakwistyczny, łć., dwujęzykowy.

Utrakwizacja, łć., zamiana instytucji, w której używano jednego języka, na instytucję, w której porówno używano są dwa języki.

Utrakwizm, łć., system szkolny dwujęzykowy w niektórych krajach, gdzie są dwa języki krajowe.

Utrapić, udręczyć, umartwić, skłopotać, umęczyć, umordować.

Utrapienie, kłopot, umartwienie; udręczenie, udręka, umęczenie.

Utrapieniec, człowiek, który drugich trapi; człowiek utrapiony, nieznośny, dokuczliwy.

Utrata, stracenie, strata, szkoda; pod u-tą prawa = pod karą stracenia praw do czego.

Utratnica, forma ż. od Utratnik.

Utratnie, przysł., rozrzutnie, marnotrawnie.

Utratnik, marnotrawca, rozrzutnik, hulaka; ten, co naraża na straty, darmozjad.

Utratny, rozrzutny, marnotrawny; podległy utracie, przemijający, nietrwały.

Utratować, tratując, gromadnie chodząc, udeptać, ubić nogami; stratować.

Utrącać, dok. Utrącić, trącając, uderzając, odłamywać, ułamywać, odbijać, odłupywać, ukruszać część czego; u. kogo = kaleczyć, zabijać; u. ś., być utrąconym.