Encyklopedyja powszechna (1859)/Amonijaki organiczne

<<< Dane tekstu >>>
Autor Teofil Cichocki
Tytuł Encyklopedyja powszechna
Tom Tom I
Rozdział Amonijaki organiczne
Wydawca S. Orgelbrand
Data wyd. 1859
Miejsce wyd. Warszawa
Źródło Skany na Commons
Indeks stron

Amonijaki organiczne, pochodzące od typu NHHH w którym jeden, dwa lub trzy jedn. wodoru, są podstawione rodnikami alkoholowemi. Jeżeli za 1 jedn. 11 podstawia się 1 jedn. rodnika alkoholowego, powstają zasady amidowe, np. C₂H₃H     H      metylijak, w którym podstawiony jest metyl C₂H₃ — NC₁₂H₅H      H       fenylijak, w którym podstawiony jest fenyl C₁₂H₅ (ob. anilina). Zasady imidowe powstają przez podstawienie dwóch jedn. H jednym albo dwoma rodnikami alkoholowemi np.

NC₂H₃C₂H₃H      dwumetylijak, NC₂H₃C₄H₅H      metylijak. Zasady nitrylowe powstaja przez podstawienie trzech jedn. H. np. NC₂H₃C₂H₃C₂H₃ trzymetylijak; NC₂H₃   C₄H₆   C₁₀H₁₁ etylinetylamylijak i t. p. Ciała te, podobnie jak amonijak NH₃, względem kwasów tlenowych staja się dopiero zasadami gdy przybiorą pierwiastki 1‑go jedn. wody. W typie ammonu NHHHH mogą być podstawione 1, 2, 3 lub 4 jedn. H jednym lub różnemi rodnikami, tak np.  C₂H₃C₂H₃C₂H₃C₂H₃ czterometylin. NC₂H₃   C₄H₅   C₁₀H₁₁C₁₂H₅   metyletylamylfenylin i t. p. W połączeniu z tlenem i wodą ciała te dają zasady; tak np. (C₂H₃)₄O₄ HO czterometylin, a właściwie wodan. Amidem zowiemy połączenie NH₂, Imidem zaś NH; rzeczywiście jednak połączenia te nie istnieją; znajdujemy je bowiem tylko w związkach organicznych, pochodzących od typu NH₃, w których za wodor podstawione są rodniki kwasowe tlen zawierające (ob. acetyl), a niekiedy i inne. Jeżeli w typie NHHH podstawiony jest 1, 2 lub 3 jedn. H rodnikami kwasów jednozasadowych, a niekiedy i alkoholowych, powstają Amidy np. NC₄H₃O₂H         H          acetamid, w którym za 1 H jest podstawiony acetoil C₄H₃O₂ (ob. acetyl). Imidy zaś powstają wówczas gdy w typie NH₃, 2 jedn. H są podstawione 1 jedn. rodnika kwasu dwuzasadowego np. NC₈H₄O₄ H          sukcyninid gdzie za 2 H jest podstawiony sukcynyl. Dwuamidy i trzyamidy pochodzą od podwojonego i potrojonego typu amonijaku, mianowicie N₂H₂H₂H₂ i N₃H₃H₃H₃ . Liczba tego rodzaju połączeń jest bardzo wielka: a teraz gdy znane są alkohole dwu i trójzasadowe, prawdopodobnie będą i zasady od podwójnego i potrójnego NH3. T. C.


Tekst jest własnością publiczną (public domain). Szczegóły licencji na stronie autora: Teofil Cichocki.